Ăn chay là thuật ngữ thường gặp. Ăn chay không chỉ đem lại sức khỏe mà còn theo tín ngưỡng. Vậy ăn chay theo Thiên Chúa Giáo như thế nào? Bài viết này Đất Nghĩa Trang Sài Gòn xin chia sẻ đến quý vị hiểu đúng về ăn chay theo công giáo.
Lợi ích của ăn chay
- Ăn chay đem lại sức khỏe cho cơ thể. Vì ăn chay là phương pháp thanh lọc, giải độc cơ thể.
- Việc ăn chay không chỉ giúp cho cơ thể thải độc, làm tăng sức khỏe. Ăn chay còn giúp cho trí não minh mẫn hơn.
Ăn chay theo đạo công giáo – Thiên Chúa
Theo giáo luật điều 1251 dạy rằng: Ăn chay buộc theo công giáo rơi vào 2 ngày: Thứ Tư Lễ Tro và Thứ Sáu Tuần Thánh. Và việc ăn chay theo giáo luật quy định: Ăn một bữa no và 2 bữa ăn ít bằng ½ bữa ăn bình thường. Ví dụ mỗi bữa ăn 2 chén cơm, khi ăn chay ăn một chén. Và không được ăn vặt: kẹo, bánh, café, nước ngọt,….Và tuổi giữ chay theo Thiên Chúa Giáo từ đủ 18 đến 60 tuổi theo giáo luật 1252.
Ăn chay theo Công giáo được ăn những gì?
Và luật kiêng thịt buộc cho những ai đủ 14 tuổi trở lên. Việc giữ chay theo đao thiên Chúa khác hẳn với ăn chay theo đạo phật là không được ăn các loại thịt máu nóng: Trâu, bò, heo, gà, vịt,…Tuy nhiên vẫn được phép ăn những động vật máu lạnh: mực, cá, lươn, rắn, cua,…các loại rau củ quả.
Những ai được miễn ăn chay
Theo giáo luật 1251, sẽ miễn ăn chay cho những ai chưa đủ 18 tuổi và ngoài 60 tuổi. Dĩ nhiên những ai trong độ tuổi ăn chay, nếu vì sức khỏe phải ăn để uống thuốc hoặc ăn để trị bệnh thì được miễn ăn chay. Tuy nhiên, cần phải tránh làm gương xấu khi được miễn chuẩn ăn chay. Ví dụ: Mình thuộc đối tượng miễn ăn chay nhưng cứ ăn thoải mái trước nhiều người, thì đây lại mang lỗi làm gương xấu gây hiểu lầm. Vì thế cần phải kín đáo.
Ý nghĩa của việc ăn chay theo công giáo
Ăn chay là cụm từ mà giáo hội công giáo lấy lại của bên phật giáo. Tuy vậy ý nghĩa của việc ăn chay bên Thiên Chúa Giáo hoàn toàn khác với Phật Giáo hay các tôn giáo khác.
- Việc ăn chay theo Công giáo là noi gương Chúa Giê su ăn chay cầu nguyện 40 ngày trong sa mạc. Và theo truyền thống của hội thánh Công Giáo, tái hiện việc ăn chay này bằng một mùa phụng vụ đó là mùa Chay – mùa gồm 40 ngày để ăn chay, hãm mình, bác ái, cầu nguyện.
- Ăn chay mang ý nghĩa là một việc làm hãm mình để thông công với toàn thể giáo hội kết hợp với sự đau khổ của Chúa Kito. Việc hãm mình là một trong những yếu tố quan trọng trong ý nghĩa của mùa chay: Bác ái, Ăn chay, Cầu nguyện.
- Ăn chay theo ý nghĩa của công giáo hướng nội tâm: không tà dâm, gian trá, hãm lại lời nói tiêu cực, thiếu bác ái, thay vào đó là những cử chỉ lời nói hành động bác ái, yêu thương.
Như thế, ý nghĩa ăn chay bên Kito giáo hướng về chay lòng hơn là thực phẩm bên ngoài.
>> Xem thêm bài viết: Tháng 11 Lễ Cầu Cho Các Linh Hồn Đạo Công Giáo
Những câu hỏi về ăn chay theo Kito Giáo
Thứ Ba Béo là gì?
Ngày thứ 3 trước thứ tư Lễ Tro, là ngày cuối cùng được ăn thịt, vì từ thứ Tư Lễ Tro đến lễ Phục Sinh, tín hữu mới được ăn thịt lại. Do đó, theo phương tây, trước ngày lễ Tro, các tín hữu được ăn thịt thoải mái, sau đó nhịn thịt 40 ngày. Vì thế, phương tây có câu bông đùa là thứ Ba Béo là vậy.
Tuy nhiên, ở Việt Nam, trong mùa chay, chúng ta buộc phải kiêng thịt 2 ngày thứ Tư lễ Tro và thứ sáu Tuần Thánh, và tùy theo giáo hội địa phương, cụ thể bên giáo phận Xuân Lộc, buộc phải kiêng thịt ngày thứ 6 hàng tuần. Còn giáo phận Saigon, việc kiêng thịt ngày thứ 6 hàng tuần, giáo phận chỉ khuyên, chứ không buộc. Hơn nữa, vì giáo hội Việt Nam vẫn thuộc xứ truyền giáo, nên việc kiêng thịt mấy ngày vừa nói trên không quá nghiêm ngặt phải giữ như các nước phương tây. Do đó trong mùa chay, chung ta vẫn được ăn thịt trừ thứ Tư lễ Tro và thứ Sáu Tuần Thánh.
Ăn chay ăn được trứng vịt lộn không?
Nhiều người thắc mắc, ăn chay được ăn trứng vịt lộn không? Câu trả lời là được, vì trứng vịt lộn bản chất của nó là trứng, do đó, mình vẫn ăn được. Tuy nhiên, một quy tắc để xử trí khi bạn có thắc mắc: Là đi hỏi những vị hữu trách: Cha sở, những người có chuyên môn.
Lỡ mất chay thì phải làm sao? Có được ăn chay bù không?
Giáo hội không quá khắt khe cho những ai lỡ vi phạm ngày chay qua việc lỡ ăn vặt do quên mất ngày chay hoặc vì lý do tiếp khách hay lý do chính đáng mà không thể giữ chay ngày giáo hội quy định, thì chúng ta vẫn có thể bù vào một ngày khác nhé bạn.
Ăn chay có được uống café không?
Nhiều người có thói quen sáng uống café, nếu rơi vào ngày chay, bạn vẫn có thể vừa ăn sáng và uống café cho bữa sáng. Tuy nhiên hạn chế sẽ tốt hơn.
Kiêng thịt có được ăn tiết canh, lòng mề nội tạng không?
Kiêng thịt không được ăn tiết canh, lòng mề và nội tạng.
Ăn chay có được dùng mỡ để chiên rán không?
Trả lời là được nhé, nhưng không được ăn tóp mỡ.
Ăn chay có được uống cafe, trà, nước giải khát, nước hoa quả không?
Câu trả lời là được nhé, nhưng chỉ dùng gần bữa ăn thôi, chớ lạm dụng, nghiện nngập
Ăn chay có được uống sữa và các thực phẩm chức năng không?
Câu trả lời là được nhé, nhưng cũng nên bớt bớt lại, trừ phi bạn cần sử dụng theo đơn
Ăn chay có được ăn Mỳ ăn liền không?
Câu trả lời là được nhé, nhưng nếu có gói thịt đi kèm thì nên để dành cho bữa sau.
Mỳ ăn liền có phải chọn loại mỳ rau, mỳ tôm, mỳ kim chi,…không, hay vẫn được ăn mỳ gà, mỳ bò, mỳ gấu đỏ,…?
Câu trả lời là được nhé, trừ phi bạn ăn mỳ Gấu đỏ mà cho cả thịt Gấu của bạn vào đó.
Uống nước giải khát có phải chọn trà bí đao, trà ô long, coca cola,… không, hay được uống cả nước Bò húc, Rồng đỏ,…
Câu trả lời là được nhé, trừ phi bạn trộn cả thịt bò và thịt rồng vào trong lon nước ngọt ấy và cũng đừng uống nhiều quá hay uống lai rai cả ngày
Mình có được ăn cơm cháy chà bông không?
Câu trả lời là được nhé, nhưng bỏ phần chà bông ra nhá.
Mình có được dùng các món ăn vặt như chè, nộm sứa, bò bía, miến trộn tôm, bánh canh,…thay cho bữa chính không?
Câu trả lời là được nhé, đây là cách “lách luật” hợp lý, nhưng nếu bạn tính toán quá với Chúa, sau này Chúa cũng sẽ tính toán kỹ công phúc của bạn, vì Chúa đã nói rồi đấy: đong đấu nào thì sẽ nhận về đấu ấy.
Mình có được uống tà tưa không?
Không được nhá, món này tính vào đồ ăn vặt, nhưng nếu bạn đang Ế và được crush mời, thì vì lòng yêu thương và sự liên đới, có thể linh động được,…bằng cách đưa nó vào bữa chính để “lách luật” như câu trên.
Mình có được chế biến món ăn “giả chay” không, ví dụ giả ba ba, giả sườn non, giả thịt kho tàu,…(bằng đậu phụ, các loại bột,…)
Câu trả lời là được nhé, nhưng không khuyến khích vì làm vậy mình ăn chay theo lối trọng hình thức, thời gian kỳ công như vậy nên để dành đọc kinh cầu nguyện hay làm việc lành phúc đức thì hơn. A trừ phi chế biến cho trẻ nhỏ, người bệnh để khuyến khích ăn uống thì rất tốt.
Mình làm đầu bếp có được nếm thức ăn không?
Câu trả lời là được nhé, nhưng nếm bằng thìa con, đừng có nếm bằng muôi lớn, cũng đừng nếm tới no và nên hạn chế tối đa nếu có thế.
Mình có được ăn mặc lòe loẹt, diêm dúa trong ngày này không?
Luật không cấm nhưng nên hạn chế và chớ có bước vào Nhà thờ với bộ cánh ấy vào Lễ Tro hay Thứ Sáu Tuần Thánh nha, gặp người hắc xì dầu họ đuổi ra thì ê cả mặt đó.
Mình làm nghề trang điểm, lễ tân,…thì có được trang điểm vào Lễ Tro không?
Câu trả lời là được nhé, vì Chúa dạy “hãy rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm trong ngày này để không ai biết mình ăn chay, tuy nhiên đừng làm lố quá, vì ngày này Thiên thần cũng lui ra sau, chờ Chúa chiến thắng cám dỗ của ma quỷ rồi mới tiến lên phục vụ Người.
Tham khảo nguồn: Ăn chay và kiêng thịt kiểu công giáo
Tại sao người Công giáo chỉ ăn chay có 2 ngày và kiêng thịt thì lại cho ăn những món ăn khác như tôm, cua, cá. Đôi khi còn ngon và đắt tiền hơn thịt nữa trong khi các đạo khác ăn chay khắc khổ hơn. Thực hành việc ăn chay phải như thế nào mới đúng?
Trả lời: Việc ăn chay và kiêng cữ thường đi chung với nhau nhưng là hai việc khác nhau. Ăn chay vốn là một từ bên Phật giáo và đã được cha Alexandre de Rhodes giảng trong Từ điển Annam – Bồ Đào Nha – Latinh như sau: Ăn chay. Đích thực có nghĩa là kiêng thịt và cá, nhưng bây giờ để chỉ sự ăn chay của những Kitô hữu. Ăn chay (jejunium) có nghĩa là giới hạn lượng lương thực được ăn vào những ngày cụ thể. Còn kiêng cữ (abstinentia) có nghĩa là từ bỏ một thức ăn khoái khẩu như thịt, cá, tôm…
Ăn chay là việc thực hành phổ biến của hầu hết các tôn giáo. Tuy nhiên, mục đích của việc ăn chay lại không giống nhau. Đối với những tu sĩ Phật giáo hay nhiều Phật tử có thói quen ăn chay trường là cấm sát sinh không dùng những thức ăn có nguồn gốc từ động vật hoặc không có sự giết chóc động vật trong quá trình chế biến vì lòng từ bi đối với tất cả mọi loài chúng sinh. Trong khi đó người Công giáo ăn chay để biểu lộ lòng sám hối, ăn năn, tưởng nhớ đến cuộc khổ nạn của Chúa Kitô. Vì thế mà việc ăn chay hai bên khác nhau nên không thể so sánh vì không cùng mục đích.
Đối với Kitô giáo, ban đầu đó là một việc làm tự nguyện cùa giáo dân lâu dần mới thành thói quen trong Hội thánh. Sau đó ăn chay trở thành luật buộc. Việc ăn chay được ấn định cho suốt Mùa Chay. Từ thế kỷ V đến thế kỷ IX, ngoại trừ ngày Chúa nhật, mùa này chỉ được dùng một bữa ăn, thường là bữa tối. Không được có thịt, cá trong bữa ăn và có nơi còn cấm cả trứng cũng như các sản phẩm từ sữa. Đầu thế kỷ X, bữa này chuyển về buổi trưa. Khoảng thế kỷ XIV, buổi tối có thể dùng một bữa ăn nhẹ. Đến thời Trung cồ thì bãi bỏ luật câm ăn cá và các sản phẩm từ sữa như bơ, phó mát…
Theo Giáo luật 1917 thời đó chỉ được dùng một bữa chính ăn no trong các ngày mùa Chay trừ Chúa nhật và hai bữa ăn khác không có thịt và cũng không ăn nhiều như các bữa ăn thông thường. Các ngày kiêng thịt là các ngày thứ Sáu quanh năm còn trong Mùa Chay thêm ngày thứ Bảy (x. Giáo luật cũ 1250-1254).
Luật kiêng cữ nghiêm nhặt vẫn được tuân giữ cho tói ngày 17 tháng 2 năm 1966. Với Tông hiến Poetemini của Đức Giáo Hoàng Paul VI đã có sự thay đổi về việc ăn chay và kiêng thịt.
Ngày nay, việc ăn chay và đã được giảm bớt đi chỉ còn 2 ngày là thứ Tư lễ Tro và thứ Sáu Tuần Thánh theo qui định của Giáo luật điều 1251 như sau:
Vào các ngày thứ sáu trong năm, nếu không trùng với một trong những ngày lễ trọng, thì phải kiêng thịt hoặc phải kiêng một thức ăn nào khác, theo quy định của Hội Đồng Giám Mục; nhưng phải kiêng thịt và ăn chay trong ngày thứ Tư Lễ Tro và ngày thứ Sáu kính cuộc Thương Khó và Tử Nạn của Đức Giêsu Kitô Chúa chủng ta.
Bạn có hỏi tại sao ăn chay ít thế chỉ có hai ngày một năm? Đọc lại lịch sử chắc bạn cũng thấy rằng đã có thời gian việc ăn chay khá nhiệm nhặt. Ăn chay suốt Mùa Chay vào thời kỳ mà lương thực không lấy gì làm sung túc lắm. Tuy nhiên, nếu ăn chay trở thành một sự áp đặt cứng ngắt thì cũng tạo ra một sự tuân thủ miễn cưỡng và giả tạo. Đôi khi còn dẫn đến hình thức luồn lách để tránh né thí dụ như luật không qui định thời gian của bữa ăn nên người ta có thể kéo dài một bữa ăn vài giờ đồng hồ.
Chắc bạn cũng từng gặp trường họp có những người ăn chay đã phải thức chờ sau 12 giờ đêm ngày thứ Tư lễ Tro để ăn cho đỡ đói. Việc ăn chay hẳn không phải lúc nào cũng dễ dàng với nhiều người. Vậy thì việc qui định bắt buộc chỉ còn 2 ngày cho thấy Giáo hội giảm đi việc bó buộc nhưng vẫn cho bạn được tự do ăn chay thêm vào những ngày bạn muốn hãm mình để giúp bạn làm chủ các bản năng và tiến tới sự tự do nội tâm, diễn tả lòng thống hối và hiệp thông với cuộc Tử nạn của Chúa. Nếu thấy ít, bạn vẫn có thể tự nguyện ăn chay nhiều hơn. Đâu có ai cấm bạn! Miễn là đừng làm hại sửc khỏe thôi. Đó chính là việc ăn chay tự nguyện như đã được thực hiện thuở ban đầu của Hội thánh khi chưa có luật buộc.
Trích nguồn từ: Hỏi đáp chay công giáo
Tóm kết về ăn chay theo Kito giáo
Ăn chay theo Kito giáo chủ yếu hướng tín hữu về chay long: làm việc bác ái, tránh tà tâm, và cầu nguyện hơn là hình thức bên ngoài qua thực phẩm. Tuy nhiên giáo hội qua giáo luật cũng quy định độ tuổi ăn chay và kiêng thịt. Vì Giáo hội Công Giáo là một giáo hội của sự hiệp thông, thông công nên những ngày này toàn thể tín hữu trong giáo hội đồng long ăn chay, sẽ tạo ra một năng lượng cực tốt cho các tín hữu.
Lý Minh Tuấn là nhà giáo với nhiều năm giảng dạy tại các đại học miền nam trước 1975. Là Thụ thụ giáo với các giáo sư danh tiếng nhất Việt Nam về triết đông. Tác giả những đầu sách nổi tiếng: Đông Phương Triết học Cương Yếu, Triết lý chữ hòa, Lão Tử đạo đức kinh giải luận,Tứ thư bình giải, Vào cửa triết Đông, Nho văn căn bản.
