Khâm liệm là một nghi lễ không thể thiếu trong tang lễ của người Việt Nam. Nghi lễ này không chỉ mang tính chất truyền thống mà còn thể hiện sự kính trọng và tình cảm tiễn đưa của người còn sống dành cho người đã khuất. Vậy khâm liệm là gì? Cần kiêng kỵ những gì khi khâm liệm? Hãy cùng Đất Nghĩa Trang Sài Gòn khám phá chi tiết trong nội dung bài viết sau.
Khâm liệm là gì?
Khâm liệm (hay còn gọi là liệm) là một nghi lễ quan trọng và không thể thiếu trong tang lễ, được tiến hành sau khi người mất qua đời. Quá trình này gồm nhiều bước như vệ sinh, tắm rửa thi thể, mặc đồ khâm liệm và đưa thi hài vào quan tài.
Thông thường, khâm liệm được làm trong vòng 4–8 tiếng sau khi mất, có thể chậm hơn nhưng không quá 24 tiếng, trừ trường hợp đặc biệt (có thiết bị bảo quản lạnh hoặc yêu cầu pháp lý).
Khâm liệm được tiến hành sau khi người mất qua đời
Khâm liệm hay niệm?
Hiện nay, nhiều người vẫn còn nhầm lẫn giữa khái niệm “liệm” và “niệm”. Thực chất, cả hai đều chỉ chung một nghi thức nhưng cách gọi sẽ khác nhau tùy theo từng vùng miền. Sau khi hoàn tất các bước chuẩn bị như lễ mộc dục (tắm rửa, vệ sinh), lễ phạn hàn (che phủ thi hài) và lễ trị quan (chuẩn bị quan tài), nghi lễ khâm liệm được cử hành để bảo quản thi hài và chuẩn bị cho việc nhập quan.
Khâm liệm có ý nghĩa gì?
Khâm liệm là nghi thức tiễn đưa người mất sang thế giới bên kia. Theo quan niệm xưa, sau khi qua đời, linh hồn của người mất có thể vẫn chưa ý thức được rằng họ đã lìa xa trần thế. Việc bọc và bảo quản thi thể không chỉ nhằm duy trì sự trang nghiêm cho tang lễ mà còn được xem như một cách nhắn gửi đến người đã khuất về thực tại của cái chết. Qua nghi thức này, người sống hy vọng rằng linh hồn sẽ chấp nhận sự thật, buông bỏ vương vấn và an yên bước sang một cõi khác.
Khâm liệm là nghi thức tiễn đưa người mất sang thế giới bên kia
Thủ tục khâm liệm người chết
Quy trình khâm liệm thường gồm những bước cơ bản sau:
Chọn giờ lành
Gia đình sẽ xem xét và lựa chọn khung giờ đẹp, hợp phong thủy để tiến hành nghi lễ. Việc xác định giờ lành không chỉ giúp nghi thức diễn ra thuận lợi mà còn được tin rằng mang lại an yên cho cả người đã khuất lẫn thân nhân.
Lập bàn thờ vong
Bàn thờ vong được đặt ở vị trí trang trọng trong nhà, trên đó có bài vị, di ảnh người mất, bát hương và mâm ngũ quả. Theo tập tục, chuối và bưởi thường được sắp trên bàn thờ để biểu trưng cho sự sum họp, đồng thời hỗ trợ việc hấp thụ tử khí.
Chuẩn bị quan tài
Gia đình chọn quan tài kỹ càng về kích cỡ và chất liệu phù hợp. Bên trong thường được lót lá trà khô hoặc các vật liệu hút ẩm để đảm bảo vệ sinh, hạn chế mùi trong suốt thời gian tổ chức tang lễ.
Tiến hành khâm liệm
Thi hài sẽ được đặt trên một tấm vải lớn trải sẵn dưới nền hoặc trên giường. Tiếp đến, thân thể được quấn chặt từ chân lên đầu bằng vải trắng nhằm giữ sự tôn nghiêm. Tùy phong tục và nguyện vọng gia đình, có thể che kín hoặc trang điểm khuôn mặt để người thân nhìn mặt lần cuối.
Nhập quan
Hoàn tất khâm liệm, thi hài được chuyển vào quan tài cùng các vật phẩm cần thiết. Đây là công đoạn cuối cùng trước khi thực hiện những nghi thức kế tiếp như lễ phát tang và đón khách đến viếng.
>>Xem thêm bài viết: Người chết có biết mình chết không?
Thi hài sẽ được đặt trên một tấm vải lớn trải sẵn dưới nền hoặc trên giường
Những điều kiêng kỵ khi khâm liệm
Khâm liệm là một nghi thức rất quan trọng trong tang lễ vì vậy có một số điều kiêng kỵ bạn cần đặc biệt lưu ý:
Không để mèo đến gần thi thể
Trước khi thực hiện lễ liệm, người ta thường tránh để chó mèo tiếp xúc với thi hài. Theo quan niệm dân gian, chúng có thể khiến thi thể bất ngờ cử động hoặc hóa thành cương thi. Dù khoa học đã chỉ ra rằng đây chỉ là hiện tượng liên quan đến tĩnh điện hoặc phản ứng vật lý tự nhiên chứ không phải sự sống lại, gia đình vẫn nên tránh để đảm bảo không xảy ra tình huống bất ngờ, giữ sự tôn nghiêm cho tang lễ.
Tránh sử dụng quan tài làm từ gỗ liễu
Một điều ít người biết là quan tài bằng gỗ liễu được xem là không tốt về mặt phong thủy. Dù loại gỗ này bền chắc nhưng cây liễu không ra hoa kết trái, tượng trưng cho sự lụi tàn, không có người nối dõi. Vì thế, quan tài thường được chọn từ gỗ tùng hoặc gỗ bách, được tin là mang lại may mắn và thuận lợi cho linh hồn người đã mất trong thế giới bên kia.
Không để nước mắt rơi lên thi hài
Khi khâm liệm, người thân được khuyên nên kìm nén cảm xúc, tránh để nước mắt nhỏ xuống thi thể. Bởi lẽ, thời điểm đó được coi là lúc người đã khuất chuẩn bị hành trình sang cõi khác. Nước mắt được cho là sự níu kéo, khiến linh hồn không thể an yên rời đi, thậm chí có thể khiến họ vương vấn, quay lại quấy nhiễu dương gian hoặc dẫn theo người sống.
Chính vì quan niệm này, ở nhiều nơi người ta tránh để vợ, chồng hay con cái trực tiếp tham dự nghi thức khâm liệm, nhằm giảm thiểu khả năng xảy ra sơ suất và để người đã khuất ra đi thanh thản, trọn vẹn.
Khi khâm liệm, người thân được khuyên nên kìm nén cảm xúc, tránh để nước mắt nhỏ xuống thi thể
Mong rằng những thông tin trong bài viết trên của Đất Nghĩa Trang Sài Gòn đã giúp bạn nắm rõ hơn về khâm liệm là gì cũng như các lưu ý cần thiết khi tiến hành nghi lễ này. Đây không chỉ là một tập tục quan trọng trong đời sống tâm linh mà còn là cách bày tỏ sự tôn kính và tình cảm chân thành của người ở lại dành cho người đã ra đi.
