Che mặt người chết được xem là một phần không thể thiếu trong các nghi thức tang lễ. Vậy tại sao người chết cần che mặt? Bài viết dưới đây của Đất Nghĩa Trang Sài Gòn sẽ giải đáp câu hỏi này và làm sáng tỏ những lý do đằng sau nó.
Tại sao người chết cần che mặt?
Ở Việt Nam, việc che mặt người chết là một phần quan trọng trong các nghi thức tang lễ. Sau đây là những lý do lý giải cho điều này:
Giữ lại hình ảnh đẹp
Sau khi qua đời, gương mặt người chết thường tái nhợt do mạch máu ngừng lưu thông, đặc biệt trong các trường hợp tai nạn gây biến dạng. Che mặt người chết tránh gây ám ảnh cho người nhìn và giảm bớt nỗi đau cho người thân, giúp họ giữ bình tĩnh hơn trong giây phút tiễn biệt.
Phòng ngừa hiện tượng “chết giả”
Việc che mặt người chết còn để phòng ngừa hiện tượng “chết giả”. Lớp vải mỏng này dễ dàng lay động trước hơi thở yếu ớt, giúp người thân nhận biết nếu người chết bất ngờ tỉnh lại, dù trường hợp này rất hiếm gặp.
Hiện tượng “chết giả” thường xảy ra khi nhịp tim và hơi thở trở nên mờ nhạt, cơ thể tưởng như đã ngừng hoạt động nhưng thực tế chưa hoàn toàn tắt thở. Một số trường hợp hiếm hoi, nhất là ở người già hoặc người bị liệt, có thể sống lại khi cơ thể tự phục hồi hoặc độc tố được đào thải.
Ngăn ngừa vi khuẩn, khí độc lây lan
Sau khi một người qua đời, cơ thể không còn khả năng kiểm soát hoạt động sinh lý hay sản sinh kháng thể, tạo điều kiện cho vi khuẩn trong cơ thể sinh sôi. Đặc biệt, thức ăn chưa tiêu hóa trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và vi sinh vật phát triển mạnh mẽ.
Phần lớn vi khuẩn này không gây hại nhưng một số ít có thể lây lan qua không khí xung quanh. Chính vì vậy, việc che mặt người chết sẽ giúp hạn chế sự phát tán vi khuẩn, đảm bảo vệ sinh và an toàn cho những người xung quanh.
Tránh tác động xấu của ánh sáng mặt trời
Theo quan niệm dân gian, linh hồn sau khi rời khỏi cơ thể thường rất nhạy cảm và dễ bị tác động bởi ánh sáng mặt trời. Việc che mặt bằng tấm vải giúp bảo vệ linh hồn, giữ linh hồn không bị phân tán trước khi chuyển sang kiếp khác. Tuy nhiên, hiện nay chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh quan niệm này
Giúp người chết ra đi thanh thản
Cái chết được ví như kết thúc một giấc mơ cuối cùng của đời người. Việc che mặt người chết giúp linh hồn của họ bước sang thế giới bên kia một cách nhẹ nhàng, thanh thản hơn. Đây cũng là cách hỗ trợ linh hồn sớm chuyển kiếp, bắt đầu một vòng luân hồi mới mà không bị vướng bận hay xáo động.
Che mặt để tránh tác động xấu của ánh sáng mặt trời
Tục che mặt người chết trong các tôn giáo khác nhau
Trong đời sống văn hóa của người Việt, tục che mặt người chết không chỉ là hành động tưởng nhớ mà còn mang đậm ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Tuy nhiên, mỗi tôn giáo lại có cách thực hiện riêng, phản ánh những quan niệm và tín ngưỡng về thế giới bên kia.
- Phật giáo: Trong Phật giáo, việc che mặt người chết bằng vải trắng mang ý nghĩa đặc biệt, tượng trưng cho sự thanh tịnh và giải thoát. Hành động này không chỉ thể hiện lòng tôn trọng mà còn giúp người đã khuất an nghỉ, chuẩn bị bước vào một vòng luân hồi mới với tâm hồn thanh thản.
- Thiên Chúa giáo: Trái ngược với Phật giáo, trong Thiên Chúa giáo vải đen thường được sử dụng để che mặt người chết. Màu đen đại diện cho sự trang nghiêm và lòng thành kính, đồng thời là biểu tượng của lời cầu nguyện, mong người đã khuất được các thiên thần dẫn lối đến thiên đàng.
- Cao Đài giáo: Người theo đạo Cao Đài lại chọn màu đỏ cho tấm khăn che mặt. Màu đỏ được xem là biểu tượng của sự sống và năng lượng. Qua đó, họ gửi gắm lời cầu nguyện, mong người ra đi sẽ vượt qua cõi tạm với sự bình an, thanh thản và được chào đón ở một thế giới tốt đẹp hơn.
Dù khăn màu trắng, đen hay đỏ, thì phong tục che mặt người chết ở mỗi tôn giáo đều mang chung một mục đích: bày tỏ lòng kính trọng và gửi gắm ước nguyện về sự an yên cho người đã khuất.
Phật giáo sử dụng vải trắng để che mặt người chết
>> Xem thêm: Phong tục ma chay của người Việt
Lưu ý quan trọng khi người vừa mới qua đời
Bên cạnh việc tìm hiểu tại sao người chết phải che mặt, Đất Nghĩa Trang Sài Gòn cũng xin chia sẻ một số lưu ý quan trọng khi gia đình có người qua đời:
- Đặt hương cắm trên nõn chuối: Khi che mặt người chết, nếu có thể hãy đặt hương cắm trên nõn chuối và đặt lên ngực họ.
- Tránh thảo luận về cái chết: không nên nói về cái chết của người vừa qua đời để tránh làm đau lòng người thân.
- Tôn trọng trong thời gian tang lễ: tránh tổ chức các lễ vui mừng như cưới hỏi, lễ hội trong thời gian tang lễ để tôn trọng sự thanh tịnh.
- Mời thầy tụng kinh: nên mời thầy tụng kinh để người chết được siêu thoát và thanh thản.
- Tránh để động vật tiếp cận thi thể: để người chết yên tĩnh, tránh để chó mèo hay các động vật tiếp xúc với thi thể.
Hãy đặt hương cắm trên nõn chuối và đặt lên ngực người đã khuất
Hy vọng qua những chia sẻ của Đất Nghĩa Trang Sài Gòn ở bài viết trên, bạn đã hiểu được lý do tại sao người chết cần che mặt. Hành động này giúp bảo vệ linh hồn người khuất khỏi các thế lực xấu và để giữ lại hình ảnh đẹp trong ký ức người thân.
Lý Minh Tuấn là nhà giáo với nhiều năm giảng dạy tại các đại học miền nam trước 1975. Là Thụ thụ giáo với các giáo sư danh tiếng nhất Việt Nam về triết đông. Tác giả những đầu sách nổi tiếng: Đông Phương Triết học Cương Yếu, Triết lý chữ hòa, Lão Tử đạo đức kinh giải luận,Tứ thư bình giải, Vào cửa triết Đông, Nho văn căn bản.
